Grzybica stóp – objawy i leczenie

Grzybica stóp (Dermatofitoza, Tinea pedis) to choroba skóry stóp wywołana przez grzyby chorobotwórcze lub oportunistyczne. Zmiany skórne na stopach charakteryzują się łuszczeniem, któremu towarzyszy swędzenie. W przypadku ciężkich zmian, na tle zaczerwienionej i obrzękniętej skóry, na podeszwach stóp i w przestrzeniach międzypalcowych pojawiają się nadżerki i głębokie pęknięcia, którym towarzyszy ból i utrudniają chodzenie.

Kod Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób, wersja 10 (ICD-10) to B35.3.

Pojawienie się nowoczesnych leków przeciwgrzybiczych poprawiło sytuację epidemiologiczną, jednak grzybica stóp pozostaje jednym z największych problemów dermatologii i wenerologii. Stosowanie niektórych leków jest ograniczone w przypadku osób starszych i pacjentów z chorobami przewlekłymi.

Występowanie grzybic stóp. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) około jedna trzecia ludności świata cierpi na choroby grzybicze, z których najczęstszą są grzybice stóp; Liczba zachorowań rośnie z roku na rok.

Według dermatologów na grzybicę stóp cierpi 10-20% dorosłej populacji; Choroba występuje 2 razy częściej u mężczyzn niż u kobiet i częściej u osób starszych niż u młodych. Po 70. roku życia u co drugiego pacjenta stwierdza się grzybicę stóp, której towarzyszy nasilenie towarzyszących zmian metabolicznych i naczyniowych (cukrzyca, żylaki itp.). Grzybicę stóp coraz częściej diagnozuje się u dzieci.

Obecnie na tę chorobę choruje wiele milionów ludzi. Zagrożeni są pracownicy wielu zawodów: górnicy, sportowcy i personel wojskowy.

Przyczyny grzybicy stóp. Najczęstszą przyczyną grzybic stóp są grzyby dermatomycete: Trichophyton rubrum (90%), Trichophyton mentagrophytes i rzadziej Epidermophyton. Czasami grzybicę stóp mogą powodować grzyby z rodzaju Candida.

Czynniki ryzyka grzybicy stóp:

• Egzogenne (zewnętrzne): mikrourazy skóry stóp (modzele, odciski), pęknięcia, wzmożona potliwość, noszenie obcisłego obuwia, obuwia ze sztucznych materiałów, nieprzestrzeganie zasad higieny osobistej, nieregularne mycie stóp i złe osuszanie ręcznikiem.
• Endogenne (wewnętrzne): żylaki i dystonia wegetatywno-naczyniowa, prowadzące do niedostatecznego ukrwienia skóry stóp; hipowitaminoza; Przyjmowanie glikokortykosteroidów, cytostatyków, leków przeciwbakteryjnych i leków estrogenowo-progestagenowych, które obniżają ogólną odporność organizmu.

Zakażenie grzybicą stóp może pochodzić bezpośrednio od chorego, ale może być również przeniesione poprzez kontakt i kontakt domowy (na basenie, w łaźni, na siłowni, przez buty, ręczniki, dywany itp.).

Jeśli zauważysz podobne objawy, skontaktuj się z lekarzem. Nie należy samoleczyć się – jest to niebezpieczne dla zdrowia!

Objawy grzybicy stóp

Główne objawy grzybicy stóp:

• swędzenie;
• małe pęknięcia;
• rumień;
• Peeling;
• Cios;
• rogowacenie skóry;
• nieprzyjemny i ostry zapach;
• pieczenie, bolesne odczucia.

Pierwsze objawy grzybicy stóp pojawiają się w postaci swędzenia i pieczenia w fałdach międzypalcowych stóp, skóra zaczyna się łuszczyć, pękać, zaczerwieniać, pojawiają się objawy obrzęku i stanu zapalnego. Mogą wystąpić powikłania w postaci wysypki pieluszkowej i egzemy skórnej.

Rodzaje grzybic stóp:

• wymazany – objawiający się umiarkowanym swędzeniem i przekrwieniem (zaczerwienieniem) skóry;
• ostry – któremu towarzyszy silny świąd i uszkodzenie skóry w postaci pęknięć;
• Grzybica paznokci (grzybica paznokci) – objawiająca się uszkodzeniem płytek paznokciowych, które stają się gęste i zmieniają kolor;

• pieluszkowy - tworzą się mokre plamy;
• Rak płaskonabłonkowy - pojawiają się łuski blaszkowate;
• hiperkeratotyczny – któremu towarzyszą wysypki w postaci grudek i blaszek na łukach stóp;
• dyshydrotyczny – występuje wraz z rozwojem obrzęków, miejsc płaczących i pęcherzy.

Patogeneza grzybicy stóp

Skóra jest największym narządem człowieka, stanowi 15% całkowitej masy ciała. Pełni wiele funkcji, a co najważniejsze chroni organizm przed działaniem czynników zewnętrznych o charakterze fizycznym, chemicznym i biologicznym, przed utratą wody, bierze także udział w termoregulacji. Skóra składa się z trzech warstw: naskórka, skóry właściwej i tłuszczu podskórnego.

Naskórek (zewnętrzna warstwa skóry) jest główną barierą dla grzybów wnikających przez skórę. Jest to wielowarstwowy, keratynizujący nabłonek płaski, który z kolei składa się z pięciu warstw i pełni funkcję bariery. Keratynocyty są głównymi komórkami naskórka. Zawierają białko keratynowe, które tworzy zewnętrzną warstwę skóry i nadaje jej elastyczność i siłę. Zrogowaciałe komórki naskórka ulegają ciągłemu złuszczaniu.

Dermatomycetes wytwarzają enzymy - keratynazy, które niszczą keratynę. Powoduje to, że grzyby wnikają w powierzchniowe warstwy skóry i tam się utrzymują. Ściana komórkowa dermatomycetes zawiera manany, substancje, które mogą tłumić lokalną odporność komórkową. Grzyb T. rubrum zapobiega proliferacji keratynocytów poprzez działanie mananów, co spowalnia złuszczanie się łusek rogowych z powierzchni skóry i prowadzi do przewlekłego przebiegu infekcji.

Klasyfikacja i etapy rozwoju grzybicy stóp

Klasyfikacja w zależności od patogenu:

• Keratomykoza (łupież pstry).
• Dermatofitoza (mikrosporia, powierzchowna trichofitoza, grzybica stóp, grzybica skóry gładkiej, grzybica fałdów pachwinowych, grzybica paznokci).
• Kandydoza (kandydoza skóry, paznokci).
• Grzyby głębokie (blastomykoza, sporotrychoza, chromomykoza).

Klasyfikacja według ICD-10:

• B35.1 – Grzybica paznokci.
• B35.2 – Grzybica rąk.
• B35.3 – Grzybica stóp.
• B37.2 – Kandydoza skóry i paznokci.

Klasyfikacja według lokalizacji:

• Grzybica skóry.
• Grzybica zmarszczek.
• Grzybica rąk.
• Grzybica stóp (rak płaskonabłonkowy, postać hiperkeratotyczna, międzywyprzeniowa, dyshydrotyczna).
• Grzybica paznokci (dystalna, powierzchowna, proksymalna).

Klasyfikacja według kliniki:

• Usunięty formularz objawia się złuszczaniem fałdów międzypalcowych III–IV stóp. Niewielkie łuszczenie może również wystąpić na podeszwach i bokach stóp.
• Forma międzywyprzeniowaobjawia się przekrwieniem w fałdach międzypalcowych stóp, możliwe jest również pojawienie się pęcherzy, co prowadzi do powstawania nadżerek i pęknięć. Swędzenie i pieczenie są odnotowane subiektywnie.
• Z formą dyshydrotyczną Na skórze łuków i bocznych powierzchni stóp pojawiają się zgrupowane pęcherze. Częściej pojawiają się na zdrowej skórze, następnie powiększają się, zlewają i tworzą większe, wielokomorowe pęcherze. Kiedy pęcherze się otwierają, tworzą się nadżerki.
• Rak płaskonabłonkowy - postać hiperkeratotyczna charakteryzuje się miejscowym lub rozległym zgrubieniem warstwy rogowej naskórka na powierzchni bocznej i podeszwowej stóp. Dotknięte obszary skóry pokryte są małymi łuskami przypominającymi łupież. Peeling jest szczególnie widoczny w fałdach skórnych. Pęknięcia powodują ból podczas chodzenia.

Klasyfikacja według klinik jest bardzo wygodna z praktycznego punktu widzenia w celu ustalenia dalszej taktyki leczenia i monitorowania pacjenta.

Czynnik sprawczy choroby można ocenić na podstawie obrazu klinicznego. Na przykład postać dyshydrotyczna często występuje w grzybicach stóp wywołanych przez Trichophyton mentagrophytes var. międzypalcowa, płaskonabłonkowa postać hiperkeratotyczna częściej kojarzona jest z T. rubrum, przewlekły przebieg i rozległy wyrostek są charakterystyczne dla grzybów oportunistycznych Candida spp. i Aspergillus.

Powikłania grzybicy stóp

• Alergia na grzyby. Pod wpływem grzybów następuje uczulenie wielowartościowe, tj. h. Organizm staje się bardziej wrażliwy na produkty przemiany materii grzybów, które są nam obce i zawierają silne alergeny. Organizm reaguje ostrzej, co objawia się różnymi wysypkami i reakcjami skórnymi, a także chorobami przewlekłymi o charakterze alergicznym, takimi jak wyprysk skórny. Możliwy jest rozwój lub pogorszenie patologii, takich jak astma oskrzelowa, alergiczne zapalenie skóry, łojotokowe zapalenie skóry i łuszczyca. Ponadto częściej mogą występować zawodowe powikłania alergiczne i nietolerancja leków.

• Piodermia - krostkowe choroby skóry (zapalenie tkanki łącznej, zapalenie naczyń chłonnych, ropowica i zapalenie kości i szpiku kości stopy), które mogą prowadzić do głębokich i niegojących się długoterminowo ran skóry. Piodermia występuje, gdy bakterie łatwo przedostają się przez nadżerki i pęknięcia w skórze („brama infekcji”). Jednocześnie wzrasta temperatura, pojawia się osłabienie i złe samopoczucie, które wymaga natychmiastowej korekty chirurgicznej.
• Wzrost powikłań wirusowych w postaci brodawek z powodu nadmiernego rogowacenia i pęknięć. Powodem jest naruszenie funkcji ochronnej skóry, przez co staje się ona bardziej podatna na infekcje, w tym wirusowe.
• Ogólne obniżenie odporności oraz zaburzenia mikrokrążenia w kończynach dolnych u pacjentów ze współistniejącymi chorobami somatycznymi, takimi jak cukrzyca i żylaki.
• Rozprzestrzenianie się choroby na paznokcie i skórę dłoni. Kiedy pojawia się grzybica paznokci, dochodzi do deformacji, wrastania paznokcia, panaritium (ropne zapalenie tkanki palca), zanokcica (zapalenie fałdu okołopaznokciowego) i całkowitego oderwania płytek paznokciowych.
• Pogorszenie jakości życia. Ostre postacie grzybicy stóp są bolesne, utrudniają noszenie obuwia i towarzyszy im rozwój zapalenia węzłów chłonnych ze złym stanem ogólnym i gorączką.

Diagnostyka grzybicy stóp

Rozpoznanie grzybicy stóp opiera się na dolegliwościach pacjenta, wywiadzie, obrazie klinicznym i wynikach badań laboratoryjnych. Grzybice stóp należą do chorób, które bezwzględnie wymagają badań laboratoryjnych w celu potwierdzenia rozpoznania klinicznego.

Główną metodą potwierdzenia rozpoznania grzybicy stóp jest badanie mikroskopowe i posiew. Materiał to płatki skóry zeskrobane ze zmiany chorobowej na skórze skalpelem lub szkłem; rzadziej stosuje się test taśmy klejącej.

Diagnostyka laboratoryjna Grzyby obejmują badanie mikroskopowe i kulturowe materiału na obecność grzybów. Badanie mikroskopowe to ekspresowa metoda diagnostyki patogenów, pozwalająca rozpoznać budowę grzybów w ciągu kilku godzin. Badanie mikroskopowe może ujawnić elementy grzybów w postaci nitek grzybni i zarodników. Wadą tej metody jest to, że można uzyskać zarówno wyniki fałszywie dodatnie, jak i fałszywie ujemne, co zależy od wielu czynników: techniki pobierania materiału, specyfiki przechowywania i transportu itp.

Metoda kultury to najdokładniejsza metoda diagnostyczna, która pozwala zidentyfikować rodzaj grzyba i zalecić terapię patogenetyczną. Aby przygotować się do analizy, pacjentowi nie zaleca się stosowania samych leków przeciwgrzybiczych przez 1 miesiąc.

Jest to zalecane w przypadku stosowania ogólnoustrojowej terapii przeciwgrzybiczej biochemiczne badanie krwi w celu oznaczenia poziomu bilirubiny, AST i ALT w związku z koniecznością monitorowania pracy wątroby i dróg żółciowych oraz zapobiegania ewentualnym powikłaniom.

Diagnostyka różnicowa grzybicy stóp:

• Postać raka płaskonabłonkowego różni się od łuszczycy, egzemy i rogowacenia skóry.
• Postać międzypalcową odróżnia się od liszajec, wysypki pieluszkowej i kandydozy.
• Postać dyshydrotyczną odróżnia się od krostulozy dłoniowo-podeszwowej.

Leczenie grzybic stóp

Kurację należy prowadzić pod nadzorem dermatologa.

Głównym zadaniem w walce z grzybicą stóp jest ich identyfikacja, wykrywanie i leczenie w odpowiednim czasie, zanim rozwinie się grzybica paznokci, która wymaga dłuższej i bardziej złożonej terapii (ogólnoustrojowa terapia przeciwgrzybicza). Jednocześnie ważne jest, aby dysponować skutecznymi lekami, które odpowiadają współczesnym cechom klinicznym grzybic stóp.

Przed rozpoczęciem leczenia choroby dermatolog dokonuje wyboru pomiędzy możliwymi opcjami leczenia. W większości przypadków leki są przepisywane do stosowania miejscowego. Podstawą leczenia jest stosowanie leków przeciwgrzybiczych o różnym działaniu. Leki i leki poprawiające krążenie krwi są również stosowane w celu wyeliminowania głównych objawów:

• Leki przeciwgrzybicze do terapii zewnętrznej: Stosować zewnętrznie 1-2 razy dziennie przez 4 tygodnie.
• W przypadku silnego nadmiernego rogowacenia stóp najpierw przeprowadza się peeling: lek z grupy pochodnych azoli, raz dziennie przez 3-4 dni, który działa keratolitycznie, czyli usuwa szorstką warstwę, przygotowując w ten sposób skórę i poprawiając przenikanie leków przeciwgrzybiczych do skóry właściwej.
• Jeśli pojawią się bąbelki, użyj płynu Castellani; Roztwór stosuje się zewnętrznie 1-2 razy dziennie przez 2-3 dni. Następnie leki łączone są przepisywane zewnętrznie dwa razy dziennie przez 7-10 dni.
• Jeśli swędzenie jest ciężkie, przepisywane są leki przeciwhistaminowe: blokery histaminy H₁-Receptory – pochodna etanoloaminy 0,001 g 2 razy dziennie doustnie przez 10-15 dni.
• Dezynfekuj buty raz w miesiącu, aż do całkowitego wyleczenia. Można zastosować spray, którego substancją czynną jest metosiarczan undecylenamidopropylotrimoniowy.
• W przypadku zajęcia płytek paznokciowych należy przepisać ogólnoustrojową terapię przeciwgrzybiczą doustnie przez okres 3 do 4 miesięcy. Terapia ta wymaga nadzoru lekarza dermatologa, gdyż samoleczenie może prowadzić do powikłań w narządach wewnętrznych, przede wszystkim wątrobie, drogach żółciowych, żołądku, a także nieskuteczności terapii i powstaniu oporności na leczenie.

Konieczne jest leczenie grzybicy stóp, ponieważ jeśli grzyb osiadł na skórze, nie ma dokąd pójść bez leczenia, co oznacza, że produkty przemiany materii grzyba zawsze przedostają się do otaczających tkanek i krwi, co prowadzi do uczulenia organizmu i rozwoju chorób przewlekłych o charakterze alergicznym.

Obecność grzybów świadczy o obniżonej odporności, a skóra zniszczona grzybicą praktycznie nie spełnia funkcji ochronnej. Oznacza to, że zostały stworzone wszystkie przesłanki do dodania infekcji bakteryjnej.

Pacjent z grzybicą stóp jest aktywnym źródłem infekcji dla otaczających go osób, a zwłaszcza członków rodziny. Dlatego leczenie w tym przypadku jest skutecznym sposobem zapobiegania infekcjom grzybiczym u zdrowych krewnych i osób w jego otoczeniu.

Środowiskiem sprzyjającym rozwojowi infekcji grzybiczych skóry stóp jest środowisko wilgotne. Dlatego należy starać się, aby skóra stóp była zawsze sucha. Aby to zrobić, należy co wieczór umyć stopy mydłem i osuszyć skórę jednorazowym ręcznikiem papierowym, zwracając szczególną uwagę na przestrzeń między palcami.

Prognoza. Zapobieganie

Rokowanie w przypadku grzybic skóry zależy w dużej mierze od stopnia zaawansowania choroby, w którym rozpoczęto leczenie. Jeśli więc zauważysz jakiekolwiek zmiany na swojej skórze, nie zwlekaj z wizytą u lekarza. Dzięki terminowemu i prawidłowemu leczeniu grzybic stóp Rokowanie korzystne: następuje całkowite wyzdrowienie z infekcji grzybiczej, pacjent wraca do zdrowia.

Nieleczony grzyb może prowadzić do powikłań, które nie tylko zniekształcają kształt paznokci, ale także wpływają na kondycję całego organizmu.

Zapobieganie Infekcja grzybicza:

1. Profilaktyka publiczna obejmuje leczenie miejsc publicznych: łaźni, saun, basenów, pryszniców. Podłogi, sprzęt i przedmioty gospodarstwa domowego należy zdezynfekować. Personel oraz osoby często korzystające z łaźni publicznych, saun itp. powinny poddawać się regularnym badaniom profilaktycznym.

2. Podstawowa profilaktyka osobista:

   • Odwiedzając miejsca publiczne należy przestrzegać zasad higieny osobistej;
   • Unikaj uszkodzeń i ciągłego zawilgocenia skóry i paznokci stóp.
   • Noś luźne, wygodne buty;
   • Unikaj kontaktu z osobami zakażonymi.

3. Wtórna profilaktyka osobista:

   • utrzymuj higieniczny system skóry stóp;
   • dezynfekować buty, prysznice i łazienki;
   • zwiększyć odporność.